مبانی و بسترهای مناسب سرمایه‌گذاری

تاریخ: 08 آبان 1398

یادگیری اصول سرمایه‌گذاری، مانند یادگیری یک زبان جدید است. پیدا کردن تسلط در آن آسان نیست، اما خبر خوب این است که به محض یادگیری این زبان جدید، اینکه چطور پولتان برای برنامه‌های آینده شما قابل سرمایه‌گذاری‌ست، بسیار روشن‌تر خواهد بود.
اگر یک سرمایه‌گذار تازه کار هستید، ممکن است با عبارات، کلمات و مفاهیمی روبرو شده‌ باشید که احتمالا با آن‌ها آشنایی ندارید. این ممکن است در ابتدا کمی ترسناک به نظر بیاید؛ اما مانند هر موضوع دیگری، وقتی با آن آشنا شوید، متوجه خواهید شد که دلیلی برای ترس وجود ندارد. این مقاله مقدمه‌ای است بر برخی اصطلاحات و بسترهای موجود برای سرمایه‌گذاری که ممکن است در مسیر سرمایه‌گذاری با آن‌ها روبرو شوید.

  • سرمایه گذاری در بورس

روش‌های مختلفی برای سرمایه‌گذاری پول شما وجود دارد؛ سهام، اوراق قرضه و دارایی‌های فیزیکی، اصلی‌ترینِ آن‌ها هستند. اما بدون شک، مالکیت سهام از نظر تاریخی بهترین روش برای تولید ثروت بوده است. بیش از یک قرن است که سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار، به عنوان یکی از امن‌ترین راه‌های کسب درآمد معروف شده است. در ایران هم، طبق آمار سازمان بورس و اوراق بهادار، در اکثر دوره‌های ۷ ساله از سال ۱۳۷۷ تا کنون، خرید سهام سود‌ده‌ترین روش برای سرمایه‌گذاری بوده است. اما تعریف دقیق سهام چیست؟

  • سهام

سهام، بخشی از مالکیت یک شرکت خاص است. وقتی صاحب سهمی از یک شرکت می‌شوید، صاحب قطعه‌ای از تمام سرمایه‌ی آن شرکت خواهید بود. قیمت سهام نیز، با میزان سرمایه شرکت و وضعیت کلی اقتصاد تعیین می‌گردد.
شما می‌توانید سهام دلخواهتان را برای مدت زمان مدنظر و در مقدار مورد نظرتان بخرید، یا بفروشید. قیمت بازاری این سهم نیز با عرضه و تقاضا برای آن سهم در بورس تعیین می‌شود. البته خرید و فروش در بورس از طریق کارگزاران بورسی انجام می‌شود. این کارگزاران که مسئول پردازش سفارش‌های شما در بورس هستند، درخواست‌های خرید یا فروش شما را در سامانه سازمان بورس و اوراق بهادار ثبت می‌کنند و به خرید و فروش دارایی‌های شما می‌پردازند.

  • سهام عادی

بخش عمده‌ای از سهام عرضه شده یک شرکت را سهام عادی تشکیل می‌دهد. دارندگان سهام عادی، در صورتی که شرکت سود کند در سود شرکت سهیم می‌شوند. عموما وقتی صحبت از سرمایه‌گذاری در بورس می‌شود، این نوع سهام مد نظر است.

  • سهام ممتاز

سهام ممتاز بخشی از سهام شرکت است که امتیازات خاصی دارد. این امتیازات می‌توانند شامل تخفیف در پرداخت مبلغ اسمی سهام، اعمال نظر درباره تعیین مدیران و سود بیشتر نسبت به سهامداران عادی باشد. همچنین، سهامداران ممتاز در دریافت سود سهام، اولویت بالاتری نسبت به سهامداران عادی دارند. البته ناگفته نماند که این نوع سهام در بورس تهران عرضه نمی‌شود و خرید آن به روش‌های دیگری غیر از عرضه در بورس اوراق بهادار انجام می‌پذیرد.

  • دلیل وجود سهام

سهام شرکت‌ها به دلایل مختلفی عرضه می‌شوند، اما مهم‌ترین آن‌ها این موارد هستند:

  • سهام به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد تا سرمایه (پول) شرکت خود را افزایش دهند و ایده‌های عملی را به بیزینس‌های واقعی تبدیل کنند.
    در واقع بدون بازار سرمایه، بسیاری از کسب و کارهای مدرنی که امروزه فعال هستند احتمالا وجود نداشتند.

  • عرضه سهام، مکانی را برای سرمایه‌گذاران فراهم می‌کند تا به طور بالقوه، بازده رضایت‌بخشی از سرمایه خود کسب کنند و اهداف مالی خود را محقق کنند.

  • سهام، مالکیت را از مدیریت مجزا می‌کند؛ به این ترتیب، افرادی که علاقه، توانایی و یا وقت لازم برای اداره یک کسب و کار را ندارند هم می‌توانند از نظر اقتصادی و از طریق حق رای در مجمع عمومی سهامداران شرکت کنند و در این کسب و کار مشارکت کنند. این موضوع منجر به تخصیص کارآمدتر منابع، خصوصا سرمایه‌های انسانی خواهد شد.

  • سرمایه گذاری در اوراق قرضه

وقتی یک اوراق قرضه را خریداری می‌کنید، یعنی به شرکت یا موسسه‌ای که آن را صادر کرده است وام می‌دهید. در واقع اوراق قرضه، اوراق بهادار بدهی هستند و یکی از ابزارهای تامین مالی پروژه‌ها در بازار سرمایه تلقی می‌شوند.
البته لازم به ذکر است که اوراق قرضه، در ایران عرضه نمی‌شوند. به جای این اوراق، اوراقی با درآمد ثابت، از جمله اوراق مشارکت، اوراق مرابحه، اوراق خزانه، صکوک شرکتی و... که مطابق با قوانین بانکداری اسلامی هستند قابل خرید و فروش هستند.

اوراق قرضه از طریق پذیره‌نویسی ارائه می‌گردند. این پذیره‌نویسی هم عموماً به صورت مذاکره و در اکثر موارد به شکل رقابتی بوده و محل ارائه آن هم فرابورس (OTC) است.

یک مورد اختلاف دیگر این اوراق با سهام، عمر محدود آن‌هاست؛ به طوری‌که اعتبار آن‌ها در تاریخ سررسید به پایان می‌رسد.

  • تفاوت اوراق مشارکت و اوراق قرضه

اوراق مشارکت، اوراق بهاداری هستند که مشارکت صاحب آن را در یک طرح مشخص می‌کنند. در واقع فردی که اوراق مشارکت می‌خرد، سرمایه خود را به شرکت، کارخانه و یا دولت می‌دهد، تا به ازای پیشبرد طرح توسعه‌ای آن نهاد، سود دریافت کند. البته سود قطعی اوراق مشارکت پس از پایان طرح محاسبه و به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود، در حالی که در اوراق قرضه، بهره سرمایه‌گذاری همان ابتدا مشخص می‌گردد.

  • سرمایه گذاری در صندوق سرمایه گذاری مشترک

سرمایه‌گذاری در صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک (Mutual Funds)، یکی از روش‌های کم ریسک برای سرمایه‌گذاری است. این صندوق‌ها، شرایط بازار را از نظر ریسک و بازده برای سرمایه‌گذاران مبتدی‌ و ریسک‌گریز مهیا می‌کنند.
روش کارکرد این صندوق‌ها، تجمیع سرمایه افراد و سرمایه‌گذاری تمام سرمایه‌ها،‌ توسط یک تیم مالی حرفه‌ای است.

این تیم‌های مالی با تبدیل سرمایه‌ افراد به سبدی از دارایی‌های مختلف، از انواع اوراق بهادار مثل سهام، اوراق با درآمد ثابت و... پُرتفویی با احتمال سوددهی بالا ایجاد می‌کنند.
سرمایه‌گذاران نیز با خرید واحدهای صندوق، سهمی از دارایی‌ها و درآمد‌های موجود در صندوق را می‌خرند.

  • سرمایه گذاری در املاک

جهان مملو از افرادی است که اطمینان دارند سرمایه‌گذاری در املاک و مستغلات، تنها راه سرمایه‌گذاری است که معقول به نظر می‌رسد. این استدلال را بپذیرید یا نپذیرید، خرید مسکن یا زمین، عموما سودده بوده است.

اما نکته مهم در مورد سرمایه‌گذاری در مسکن، افق سرمایه‌گذاری افراد است. اگر کسی تصور کند که اگر امروز مسکن یا زمینی را بخرد، می‌تواند چند روز بعد به سود برسد، نباید به سراغ مسکن برود. با نگاهی به رشد قیمت مسکن طی۴۰ سال گذشته، می‌توان دریافت که شاخص قیمتی مسکن طی این مدت ۲.۵ برابر کل کالاهای دیگر بوده و قیمت آن هم طی ۴۰ سال گذشته، حدود ۱۰۰۰ برابر شده است. اما مسئله زمان، همچنان موردی اساسی طی سرمایه‌گذاری در این مسیر است.

  • سرمایه گذاری در طلا و دلار

خوب می‌دانیم که سرمایه‌گذاری در طلا و دلار، سود‌های هنگفتی به برخی افراد رسانده است. اما اولا سرمایه‌گذاری در این موارد مولد نیست. یعنی با تزریق سرمایه به بازار طلا و دلار، ارزش جدیدی ایجاد نشده و تولید رونق پیدا نمی‌کند. دوما اینکه سرمایه‌گذاری در این دو مورد، صرفا طی بازه‌های زمانی خاصی سودده هستند. مثلا با توجه به نوسانات قیمتی طلا، ورود فردی به این بازار در سال ۹۶ می‌توانست سود هنگفتی برایش ایجاد کند، اما همین فرد اگر ابتدای سال ۹۸ به بازار طلا ورود می‌کرد متضرر می‌شد.
با تمام این اوصاف، سرمایه‌گذاری در طلا و بورس دو مورد از سرمایه‌گذاری‌های سودده هستند که با توجه به اینکه هر دو دارایی‌های مالی منقول هستند از امنیت خوبی برخوردار نیستند و نه تنها نگهداری آن‌ها، بلکه خرید و فروششان هم ریسک زیادی را می‌طلبد.

  • سرمایه‌گذاری در شرایط بد اقتصادی

این طبیعت جهان است که گاهی اتفاقات، مطابق میل ما رخ نمی‌دهند. گاهی شرایط بد اقتصادی، سرمایه ما را به خطر می‌اندازد. گاهی جنگ می‌شود، گاهی تحریم، گاهی تورم افسارگسیخته و گاهی اتفاقات غیرمترقبه دیگر؛ اما نیازی به وحشت نیست!
همه‌ی این موارد می‌توانند ارزش سرمایه‌گذاری یا پس‌اندازهای شما را تحت تاثیر قرار دهند. اما فراموش نکنید که گاهی اوقات، برای به دست آوردن یک سود مناسب، باید ضربه‌ای را متحمل شوید. عموما نگهداری دارایی‌های سرمایه‌ای تا پایان زمان رکود، بهترین برنامه است. سعی کنید علاوه بر خواندن و یادگیری هر چه بیشتر در این دوره، با مشاوران مالی و سرمایه‌گذاری صحبت کنید و درک بهتری از بازار سرمایه و دنیای سرمایه‌گذاری کسب کنید.